Ogólne informacje o regionie mazowieckim

Mazowieckie jest jednym z pięciu województw wewnętrznych, nie mających bezpośredniego dostępu do granicy Polski. Zbliża się jednak do niej na odległość ok. 4 km w rejonie Niemirowa nad Bugiem. Z geometrycznego punktu widzenia Mazowsze leży we wschodniej części Polski, jednak ze względu na bardzo silną pozycję społeczno-gospodarczo-polityczną Warszawy, położenie województwa jest dużo bardziej centralne niż wynika to z rachunków matematycznych.

Od roku 1795 Województwo Mazowieckie składało się z 10 ziem następujących: Czerskiej, Warszawskiej, Wiskiej, Wyszogrodzkiej, Zakroczymskiej, Ciechanowskiej, Łomżyńskiej, Rożańskiej, Liwskiej i Nurskiej. Granice "ziemi" stanowiły zwykle jakieś rzeki i strugi, np. ziemia Chełmińska leżała między Wisłą, Drwęcą i Ossą; Dobrzyńska zajmowała przestrzeń od Drwęcy i Wisły po Skrwę; Wiska od Narwi do Biebrzy i Łeku.

Mazowsze było i nadal jest liderem przemian. W żadnym innym regionie kraju transformacja nie była tak szybka i tak udana. Działające tu przedsiębiorstwa zostały najszybciej sprywatyzowane. Na Mazowszu działa obecnie prawie pół miliona firm. Region wytwarza ponad 20 proc. krajowego PKB. Główne sektory to handel, telekomunikacja, usługi finansowe, ubezpieczenia, IT, przemysł samochodowy i petrochemiczny. Warszawa jest siedzibą 43 przedsiębiorstw z pierwszej setki największych polskich firm. Na siedzibę swojej firmy wybrało Mazowsze prawie 30 proc. zainteresowanych Polską inwestorów zagranicznych. Wśród firm, które zainwestowały w regionie ponad 1 mld USD są m.in. France Telecom, Citigroup, Gazprom, Vivendi, Europejskie Bank Odbudowy i Rozwoju, UniCredito Italiano i Nestle.

Do lokowania inwestycji na Mazowszu zachęca przede wszystkim wielkość rynku regionu i całego kraju oraz strategiczne dla działalności produkcyjnej i usługowej położenie. Istotnym powodem są także dobra infrastruktura i komunikacyjna (Mazowsze ma dobrą komunikację z resztą kraju i międzynarodowy port lotniczy Okęcie), a także dobrze wykształcona i relatywnie tania siła robocza. W ostatnim dziesięcioleciu wydajność pracy w Polsce wzrosła o 90 proc. W regionie mieszka dużo osób z wyższym wykształceniem i kwalifikacjami. To ostatnie jest również zasługą działających w województwie wyższych uczelni (18 publicznych oraz 44 niepubliczne). Do najważniejszych należą: Uniwersytet Warszawski (ponad 60 tys. studentów), Politechnika Warszawska, Szkoła Główna Handlowa i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.

Mazowsze, a szczególnie aglomerację warszawską zamieszkują osoby o najwyższych w Polsce dochodach. Przeciętne wynagrodzenie przewyższa o ponad 30 proc. średnią krajową. W Warszawie i jej okolicach ulokowane są największe w Polsce centra handlowe. Istotne znaczenie dla gospodarki Mazowsza ma fakt, że jest to region najczęściej odwiedzany w Polsce przez zagranicznych turystów (ok. 5 mln osób rocznie, prawie 30 proc. ogólnej liczby odwiedzających Polskę cudzoziemców). Turystyce sprzyja dobra siatka połączeń z miastami europejskimi, wysoki poziom usług hotelowych, komunikacyjnych, telekomunikacyjnych i finansowych - a także łatwy dostęp do wielu atrakcji mazowieckiej ziemi.

Województwo Mazowieckie ma za herb orła białego bez korony, w polu czerwonem. Tymże herbem zaszczycały się wszystkie ziemie województwa Mazowieckiego, z wyjątkiem Liwskiej, która nosi w herbie pół niedźwiedzia czarnego i pół orła czerwonego pod jedną koroną. Senatorów większych posiadało województwo dwóch t. j. wojewodę mazowieckiego i kasztelana czerskiego, mniejszych zaś sześciu, a mianowicie kasztelanów; wiskiego, wyszogrodzkiego, zakroczymskiego, warszawskiego, ciechanowskiego i liwskiego.

Mazowsze jest najczęściej odwiedzanym regionem w Polsce przez zagranicznych turystów (ok. 5 mln osób rocznie, prawie 30 proc. ogólnej liczby odwiedzających Polskę obcokrajowców). Turystyce sprzyja dobra siatka połączeń z miastami europejskimi, wysoki poziom usług hotelowych, komunikacyjnych, telekomunikacyjnych i finansowych - a także łatwy dostęp do wielu ciekawostek ziemi mazowieckiej.

Na Mazowszu zachowało się wiele pamiątek przeszłości - m.in. ruiny dawnego zamku książąt mazowieckich w Czersku czy dziesiątki dworków szlacheckich, do których należy też dworek w Żelazowej Woli, miejsce urodzin Fryderyka Chopina. W Karolinie pod Warszawą mieści się siedziba słynnego "Mazowsza" - zespołu pieśni i tańca, zachowującego polskie tańce ludowe. Interesującymi obiektami są także twierdza w Modlinie, podwarszawskie miasteczka uzdrowiskowe, np. Konstancin oraz Płock, jedno z najstarszych na Mazowszu miast. Potraw kuchni regionalnej można skosztować w lokalnych skansenach, np. w Sierpcu.

Warszawska starówka to jeden z najbardziej unikalnych obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Niemal całkiem zniszczona podczas II wojny światowej, została pieczołowicie zrekonstruowana. Interesujące są także Zamek Królewski, Park Łazienkowski i Wilanów - rezydencja króla Jana II Sobieskiego. Charakterystycznym punktem w pejzażu Warszawy jest Pałac Kultury.

Pejzaż Mazowsza został ukształtowany przez epokę lodowcową, która zakończyła się zaledwie kilkanaście tysięcy lat temu, dlatego nie jest to do końca pejzaż doskonale równinny. Najniższy punkt województwa mazowieckiego znajduje się na Wiśle koło Płocka i jest wyniesiony zaledwie na 52 m nad poziom morza. Najwyższym punktem województwa jest wysoka na 408 m n.p.m. góra Altana na Garbie Gielniowskim koło Szydłowca. Znaczne obszary województwa wiążą się z krajobrazem polodowcowym. Różne odmiany moreny czołowej o wysokości dochodzącej do 223 m n.p.m. można podziwiać w środkowej części województwa w rejonie miejscowości Kałuszyn i Mrozy (powiat Mińsk Mazowiecki). Wszystkie walory krajobrazu polodowcowego łącznie z licznymi jeziorami można podziwiać w zachodniej części województwa w okolicach Gostynina i Łącka.

Mazowsze obfituje w rzeki i strumienie, a największą ze wszystkich jest Wisła. Jest rzeką niezwyczajną, bowiem jej wygląd stosunkowo niewiele się zmienił od dawnych, historycznych czasów. A jest to już ostatnia z dużych rzek europejskich, która nie została jeszcze uregulowana i ma wciąż wiele naturalnego piękna. Oglądać ją najlepiej z wysokiej skarpy nadwiślańskiej, znajdującej się na północ od Warszawy. Wysoki, nadwiślański brzeg jest jednym z najpiękniejszych miejsc na nizinie mazowieckiej. Tutaj właśnie, niekiedy i na trzydzieści metrów nad poziom wody w Wiśle, wznosi się krawędź polodowcowej wysoczyzny pomiędzy Modlinem, a Wyszogrodem. Na zachód od Zakroczymia tuż nad wodą wspina stroma ściana szarych glin morenowych oraz piasków, żwirów i iłów wstęgowych. Można tu spotkać wycieczki geologów, specjalnie tutaj przyjeżdżających po to, aby móc prześledzić w odkrywkach widoczną historię lądolodu.